Секреты профессионализма 2020

Асан Әдемі Ержанқызы, Альмагамбетова Алия Ерболатовна, Дүзелбай Темірлан Дарханұлы, Имашева Мөлдір Төребекқызы, Краморенко Зинаида Сергеевна, Матаева Айнагуль Сергазиновна, Писегова Анжела Рудольфовна, Сайдимова Аягүль Ботырбекқызы

педагоги КГУ «Специальная школа-интернат№3»

ЖСТД бар балалармен жүргізілетін логопедиялық жұмыс жоспары.

 

Дұрыс сөйлеу – баланың мектепте оқуға дайындығының бір көрсеткіші, оқуды және сауаттылықты меңгерудің жемісті кепілі. Сөйлеу тілі дамымаған балалардың сөйлеу тілін қалыптастыруда, жетілдіруде логопедиялық жұмыстың бағдарламасын орындау, танымдық процестердің белсендендірілуі, қоршаған ортаның құбылыстарын тану арқылы  балаларда тілдің лексикалық – грамматикалық құрылымын қалыптастыру, тілдің морфологиялық тәсілдерін меңгерту. Осы мәселені талдау мен маңызды сәттерін қорытындылау мақсатын  зерттеу жұмысымызда көздедік

Сөйлеуді дамыту әдістемесі педагогтан жалпы психология мен педагогика ғылымдарымен байланысты бала дамуының психофизикалық заңдылықтарын білуді, психологиялық-педагогикалық диагностикалаудың әдістерін қолдануды, тіл дамыту сабақтарын дұрыс жоспарлай білуді талап етеді. Мұндай жұмыстарды ұйымдастыруда баланың жалпы танымдық қабілетінің деңгейлері (қабылдау, есте сақтау, зейін, ойлау) ескеріледі. Жалпы сөйлеу тілі бұзылған балаларды арнайы оқыту мен тәрбиелеу процесінде жалпы дидактикалық түзету жұмыстары қарастырылады. Логопедиялық жұмыстарды ұйымдастырудың негіздері педагогика ғылымындағы (жалпы педагогика, мектепке дейінгі педагогика, арнаулы педагогика) оқытудың дидактикалық принциптер, әдістер мен тәсілдер болып табылады. Жалпы сөйлеу тілі бұзылған балалармен логопедиялық жұмыстарды ұйымдастыруда баланың сөздік қорының көбеюі, сөздің грамматикалық құрылымының деңгейі, әлеуметтік ортаға бейімделуі қамтамасыз етіледі.Жиынтығында бұл баланың мектеп бағдарламасын толық меңгеруіне кері әсер етеді. Ал сөйлеу тілінің толыққанды дамымауы өз кезегінде интеллектуалды танымдық аймағының қалыптасуына  кедергі келтіреді. Сондықтанда логопедиялық жұмыс процесі кезінде мектепке дейінгі жастағы балаларды түзете – дамыту оқытудың әдістерін қарастыру қажет.

 

ЖСТД бар балалармен жүргізілетін логопедиялық жұмыс жоспары

 

Бағыттар
Жұмыстың мазмұны
1 кезең
Жалпы сөйлеу дағдылары
1.Сөйлеу аппараты ағзаларының анық, үйлесімді қозғалысын өңдеу.

2.Балаларды қысқа және тыныш дем алуға үйрету. (иықты көтермеу), сабырлы және бірқалыпты дем шығаруға үйрету (бетті үрлемеу).

3.Диафрагмалы демді қалыптастыру бойынша жұмыс.

4.Жұмсақ дауыспен жұмыс. Балалардағы жоғарғы және төменгі дауысты қолдану ептілігін өңдеу.
Дыбыс шығару
1.Сөйлеу аппаратын өңдеу, дыбыс қоюға дайындау (жалпы және арнайы артикуляциялық гимнастика жүргізу).

2.Дауысты дыбыстарды және жеңіл дауыссыз дыбыстарды айтуды анықтау.

3.Балалардың сөйлеуінде жоқ дыбыстарды және қате айтылатын дыбыстарды бастапқы бекіту және құру.
Сөздің буындық құрамы
1.Сөздің басында және соңында дауыссыз дыбыстармен түйіскен бір буынды сөздермен жұмыс жасау.

2.Екі дауыссызбен түйіспеген екі буынды сөзбен жұмыс жасау.

3.Екі дауыссызбен түйіспеген үш буынды сөзбен жұмыс жасау.
Тілдік талдау және жинақтау

 

 

 

 

 

1.Сөйлеу тіліне жатпайтын дыбыс материалына есту назарын

аударуды дамыту.

2.Дауысты дыбыстармен танысу: [у], [а], [и], [о], [ы].

3.2 – 3 дауысты дыбыстан құралған дыбыстық байланысқа талдау және жинақтау. (ау,оу,ауа, және т.б.)

4.Сөздің басында дауысытыны бөлу (Аят), сөздің соңында (пана), бір буынды сөздің ортасындағы (шар, тор, стол және т.б.)

5.Берілген дыбыстарға сөз таңдау.

6.Дауыссыз дыбыстармен танысу [м], [б], [д], [н], [п], [т], [к], [х], [с], [з].

7.Оқып танысқан дауыссыз дыбыстарды сөзден табу (бастау, соңы, ортасы).

8.«Дауысты дыбыс» және «дауыссыз дыбыс», «дыбыс» және «әріп», «қатты дауыссыз дыбыс» және «жұмсақ дауыссыз дыбыс», «қатаң» және «ұяң» дыбыстар түсінігімен танысу.

9.Игерілген дыбыстармен тура және кері мағынадағы буындарды талдау.

10.Игерілген дыбыстармен үшдыбысты сөзді толық дыбыстық талдау және жинақтау.

11.Әріптермен танысу: А,О,У,Э,И,Ы,М,Б,Н,П,Т,К,Х.

12.Берілген әріптерден тура және қарама – қарсы буынды оқу,әріпті реттеу.
Сөйлеудің грамматикалық құрылымы
1.Жекеше түрдегі зат есімдердің септік жалғауларын өтеу.

2.Атау септігіндегі жекеше түрдегі зат есімді көпше түрге айналдыру.

3.Жекеше және көпше түрдегі зат есімнің етістікпен қиысуы.

4.Зат есімнің сын есіммен қиысуы.

5.Зат есімнің тәуелдеу есімдігімен қиысуы.

6.Кішірейткіш жұрнақтар арқылы зат есім құрау «көкөніс, жеміс» тақырыбы бойынша.

7.Екі және бес сан есімінің зат есіммен қиысуы.
Лексика
Сөздіктің мына тақырыптар бойынша толығуы және кеңеюі.

1.«Нан», «күз» (ағаштар), «күз» (саңырауқұлақтар, жидектер), «көкөніс».

2.«Жеміс», құстар және күздегі  құрт – құмырсқалар, «күздегі жабайы аңдар», «кеше түскен күз».

3.«Мен, бет әлпетім», «сырт киім, аяқ киім», «отбасы», «ойыншықтар».
Жүйелі сөйлеу
1.Қарапайым жайылма сөйлем құрау.

2.Сұрақ қою ептілігін және оған толық жауап беруді оқыту.

3.Сипаттама, әңгіме құруды оқыту.

4.Диалогтың сөйлеуімен жұмыс.

5.Кішігірім әңгіме немесе ертегі мазмұнын айтуға үйрету.
Ұсақ моторика
1.Саусақ моторикасын дамыту жұмысы.

2.Трафарет бойынша бастыру, жиектеу, бояу, штрихтау.

3.Бөліктерден фигура, өрнек құрау (үлгі бойынша).

4.Баумен және ұсақ мозайкамен жұмыс.

5.Дәптерге өткен әріптерді жазу.
2 кезең
Жалпы сөйлеу дағдылары
1.Барлық баладағы сөйлеу демін, даусын, темпін және ритмін дамыту жұмысын жалғастыру.

2.Интонация түрлерімен таныстыру: хабарлы,сұраулы,лепті.
Дыбыс шығару
1.Баланың сөйлеу тілінде жоқ дыбыстарды және дұрыс емес айтылатын дыбыстарды орнату жұмысын жалғастыру.

2.Қойылған дыбыстың автоматизациясы және дифференциациясы.
Сөздің буындық құрамы
1.Сөздің басында дауыссыз дыбыспен түйіскен сөз құрылымымен

жұмыс жасау және сөздің ортасында (арна,өркен,итмұрын),

сөздің аяғында (ант,қант).

2.Сөздің басында дауыссыз дыбыспен түйіскен үш буынды сөздің

буындық құрылымымен жұмыс жасау және ортасында.
Тілдік талдау және жинақтау
1.Дыбыстармен танысу: [в], [г], [ж], [л], [р]. және әріптермен Г,Ш,В,Ж,Э,Е,Я,Ё.

2.Сөз түрінің толық дыбыстық талдауына үйрету: шана,шкаф, есік, машина.

3.Балаларды естуі бойынша қатты және жұмсақ дауыссыздарды айыруды үйрету.

4.Ауыстыру емес дербес қосу жолымен сөз құрауды үйрету.

5. Сөзді буынға бөлуді үйрету, «сөз», «буын сөздің бөлігі» түсінігін енгізу.

6.«Сөйлем» түсінігімен таныстыру, сөйлемнің схемасын көмекші сөзсіз, кейін қарапайым көмекші сөзбен құрау.

7.Балаларды дұрыс жазудың қарапайым ережелерімен таныстыру:

а) сөйлемде сөзді жеке жазу;

б) сөйлем соңына нүкте  қою;

в) сөйлем басында және жалқы есімдерде бас әріп жазу.

г) ң әрпін дұрыс қолдануды үйрету.

8.Әріппен таныстыруды жалғастыру, өткен әріптерден сөз құрауды үйрету.

9.Сөзді буындап оқуды үйрету.
Сөйлеудің грамматика-лық құрылымы
1.Жекеше және көпше түрдегі зат есімнің септік жалғауларының қолданылуын бекіту.

2.Сын есімнің зат есіммен қиысуы.

3.Зат есімнің сан есіммен қиысуы.

4.Жануарлардың төлдерін атауды құру.

5.Зат есімнен тәуелдік сын есімді және қатыстық сын есімді құру.

6.Сөздік емес құрау, дұрыс және бұрыс етістік түрінің

дифференциациясы.

7.Қарапайым көмекші сөз мағынасын анықтау (үстінде, астында, алдында, артында), көмекші сөздің тыныс белгісін қолдана отырып сөйлем құрауды үйрету.
Лексика
Сөздіктің мына тақырыптар бойынша толығуы және кеңеюі:

–«кітапхана,кітаптар», «үй жануарлары, құстар», «қыс,қыстайтын

құстар», «қыс, жаңа жыл»;

– «қыс, қысқы қызықтар», «бөлме өсімдіктері», «қыс, жабайы жануарлар», «солтүстік жануарлары»;

– «ыстық елдің жануарлары», «мұхит,теңіз жануарлары, балықтар», «ардагерлер күні», «біздің әкеміздің мамандығы».
Жүйелі сөйлеу
1.Сипаттама әңгімені өз бетінше құрау ептілігін бекіту.

2.Балаларды түсінік айтуға және сурет бойынша әңгіме құрау.

3.Сөйлеуде бағыныңқы құрмалас сөйлемді дұрыс құру және қолдану.
Ұсақ моторика
1.Саусақ моторикасын дамыту жұмысы.(саусаққа жаттығу)

2.Құрастыру праксисін дамыту жұмысы.

3.Фигураны бастыру және штрихтау жұмысын жалғастыру.

4.Қарындашпен жұмыс: контурды жиектеу, штрихтау, дәптермен

жұмыс.

5. Әріптер элементтері.

6.Дәптерде әріп, сөз және сөйлем жазу.
3 кезең
Жалпы сөйлеу дағдылары
1.Сөйлеу деміне арналған жұмысты жалғастыру.

2.Оқу мәнерлігі, ритмі және темпімен жұмысты жалғастыру.
Дыбыс шығару
1.Балалардың сөйлеуінде жоқ дыбыстарды және дұрыс емес айтылатын дыбыстарды орнату жұмысын жалғастыру.

2.Қойылған дыбыстың автоматизациясы және дифференциациясы.
Сөздің буындық құрамы
1.Дауыссыз дыбыстармен қиысқан екі буынды және үш буынды сөздің буындық құрылымын бекіту.

2.Екі,үш,төрт буынды құрылыммен жұмыс және бес буындық сөз күрделі дыбысты – буынды құрылым (шаршы,мотоцикл,терезе,көрпеше, алабота, құрылысшылар т.с.с.)
Тілдік талдау және жинақтау

 

 

 

 

 

1.Дыбыстармен танысу: [й], [ц], [ч], [щ], [ф]. Әріптермен танысу: й,ь,ъ,щ,ф,ц,ч,ю.

2.Көрнекі негізсіз 3 – 6 дыбыстан тұратын сөзді дыбыстық талдауға үйрету, үлгі бойынша сөз таңдау.

3.Сөздің буындық талдау дағдысын және сөйлем талдауын бекіту.

4.Сөзді, сөйлемді, қысқа мәтінді буындап, толық оқу дағдысын қалыптастыру.

5.Балаларды дауыссыз дыбыстың жұмсақ болуының екі мүмкіндігімен таныстыру: а)сөздің ортасында және соңында жіңішкелік белгісінің (ь) келуі; б)жіңішке дауыстылар көмегімен (ә,и,е,я,ю,ү,ө).

6.Ребус сөзжұмбақатр шешу.
Сөйлеудің грамматика – лық құрылымы
1.Жай және көмекші сөз мағынасын анықтау, оларды дұрыс қолдануды бекіту.

2.Сөйлеуде түрлі бағыныңқы құрмалас сөйлемді жалғаулы және жалғауыш сөздер арқылы дұрыс қолдануды өңдеу.

3.Сын есімнен үстеу жасауды оқыту (жылдам – жылда), сын есімді салыстыру деңгейінің формаларын өңдеу.

1.        Берілген сөздермен сөйлем құрауға, синонимін табуға, туыс сөзді таңдауға оқыту.

2.        Жұрнақ және жалғау қосу арқылы жаңа сөз шығару мүмкіндігін бекіту.
Жүйелі сөйлеу
1.Сюжетті сурет сериясы бойынша, сюжетті сурет бойынша әңгіме, сипаттама әңгіме, қысқа және толық мазмұн айту дағдысын үйрету.

2.Жалғау және жалғауыш сөздер арқылы түрлі басыңқы құрмалас сөйлем құрау.

3.Шығармашылық және өз тәжірибесінен әңгіме  құрауды  үйрету.

4.Баланың жеке мүмкіндіктерін шығармашылық сөйлеу әрекетінде дамыту.

3.        Шығармашылық әңгімеге қызықты және заттық жағдайлар мен эпизодтарды таңдау ептілігін дамыту, қоршаған шындықтағы табиғатты сипаттау.
Ұсақ моторика
1.Саусақ моторикасын дамыту жұмысы.(саусаққа жаттығу)

2.Құрастыру праксисін дамыту жұмысы.

3.Фигураны бастыру және штрихтау жұмысын жалғастыр.

4.Элементтерден әріп құрау.

5.Дәптерде әріп, сөз және сөйлем жазу.
Лексика
Сөздіктің мына тақырыптар бойынша толығуы және кеңеюі.

1.«Көктем,аналар мейрамы», «біздің анамыздың мамандығы»,

«пәтер, үй, жиһаз» , «ыдыс, азық – түлік».

2.«Көше, қала, транспорт», «көктем, жыл құстары», «орман, ағаштар», «жануарлар және көктемгі құрт – құмырсқалар».

3.«Біздің Отан, жеңіс күні», «мектеп, мектеп құралдары»,  «көктемгі ауыл – шаруашылық жұмысы», «жаз, гүлдер».
Сабақ өту барысында логопедтің өзіндік сөйлеу іс – әрекеттің сипатына, мінез құлықына, іс – әрекетіне үлкен назар аудару керек жұмыс уақытын үнемдеудің қатаң жүйесі, балалардың максималды сөйлеу белсенділігі, логопедтің нақты кеңестіктік түсіндірулері мен мысалдары, әрбір баланың іс – ірекетін дұрыс жеке баға беру – әрбір сабақтың нәтижелі боуының кепілі болып табылады.

Қорыта келгенде, сіздерге ұсынған ЖСТД балалармен түзете-дамыту жұмысын жүргізетін логопед мамандардың кәсіби іс-әрекетін тиімді, сапалы жүргізуге көмегін тигізеді деп сенемін.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Қолданылған  әдебиеттер тізімі:

1.            Логопедия в школе: Практический опыт под ред. В.С. Кукушкина. Изд. 2, М.: Издательский центр «Март», 2005 – 368с;

2.            Выготский Л.С. Основы дефектологии. – СПб.: Издательство «Лань», 2003-656с;

3.            Логопедия: учебник для студентов дефектологического фак. Пед-высш.учеб. заведений (под ред. Л.С.Волковой. – 5 изд. М.: гуманитар. Издательский центр ВЛАДОС, 2006-703с: ил – коррекционная педагогика;

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ЕРЕКШЕ БІЛІМ БЕРУГЕ ҚАЖЕТТІЛІКТЕРІ БАР ОҚУШЫЛАРДЫҢ МАТЕМАТИКА САБАҒЫН ОҚЫТУДЫҢ ТИІМДІ ЖОЛДАРЫ

 

Ерекше білім беруге қажеттіліктері бар оқушылардың математиканы оқыту процессін ұйымдастыруда педагогтың жауапкершілігі зор болса, заман талабы педагогтан кәсіби білімді, білік пен дағдыны, мақсат қоюшылықты игеруге деген қызығушылық және білім беру қызметінде ынталылық, педагогикалық және әлеуметтік педагогика мен психологияның негіздерін қолдана білу қабілетін талап етеді. Сонымен қатар оқу процессін ұйымдастырудың қарапайым оқу жоспары мен сабақ жоспарын құруға ерекше назар аудару керек. Оқу курсын жоспарлау бағдарламаның әр тарауы мен тақырыбынан күтілетін нәтижеге байланысты құрастырылады; әр тақырыпты оқытудың нәтижесі, түпкі мақсатқа жету деңгейлеріне байланысы беріледі. Математика курсы көбіне “Бөлшектер мен натурал сандарды нөмерлеу”, “Арифметикалық амалдар”, “Өлшем бірліктер”және қарапайым геометриялық тақырыптарынан құрастырылған. Сонымен бірінші кезең күнтізбелік тақырыптық жоспарды құрастырумен аяқталады. Екінші кезеңде күнтізбелік жоспардың әр тақырып бойынша мұғалім мен оқушы арасындағы іс – әрекет жоспарланады; әр деңгейде мақсатқа жету жолдары қарастырылады. Әр тақырып үшін пән аралық байланыс, оқытудың тиімді көрнекілік – дидактикалық материалдары , өмірлік практикамен байланыс және т.б. сұрақтар технологиялық картада құрастырылады. Оқушылардың тақырыпты меңгеру деңгейлері әртүрлі болады. Мысалы, І типологиялық топтағы оқушылар өз бетінше тақырыпты меңгере алады. ІІ топтағы оқушылар тақырыптың негізгі бөлігін меңгергенін көрсетеді. ІІІ топтағы оқушылар тақырыптың тек кейбір эллементтерін ғана түсініп, әрі қарай мұғалімнің көмегі қажет болады. Ал ІV топтағы оқушылар үшін ықшамдалған, қарапайым материал беріледі,оқушылардың сол материалды игеруі ғана бағаланады (В.В.Воронкованың классификациясы).

Үшінші кезең сабақты жоспарлау, сабақтың мақсаттары мен міндеттері айқындалып, өткізудің  формалары, практикалық және танымдық әрекет жоспарланады. Көбінесе сабақты Блум таксономиясы(білу, түсіну, қолдану, талдау, синтездеу, бағалау) бойынша құрастырамын, ал ІV топтағы оқушылар үшін Блум таксономиясының алғашқы үш кезеңінен (білу, түсіну, қолдану) құрастырамын.

Сонымен қатар оқытудағы оқушылардың  математикалық сауаттылығын  арттыруда мәтінді есептер мен логикалық есептердің маңызы зор. Бұл ойлаудың түрі негізі жалпы ойлаудың үш формасын меңгеру шартымен ғана дамиды: көрнекі әсерлік, көрнекі мүсіндік және логикалық.
Алғашқыда 3-4 жаста көрнекі әсерлік ойлау күш алады.Бала перамидка жинағысы келеді,одан соң оны түзетіп қалауға тырысады.
5-6 жаста көрнекі-мүсіндік ойлау дамиды,бұл көріп тұрған заттардан керектісін таңдай білуді, бұл заттардың бір-бірімен, бөлшектерінің өзара байланысын,қатынасын анықтауға көмектеседі. Бала мектеп, дүкен ойындарын ойнайды, суреттерді үлкен қызығушылықпен қарастырады.
Кейін ойлаудың дамуы балада логиканың дами бастауына соғады.Бала талдауға, талқылауға, қарапайым заңдылықтарға, логика заңдылығына байланысты ой қорытындыларын жасауға үйренеді.
Мысалы: Мектеп асханасы. (төмен деңгей)

Мектеп асханасында шаршы пішіндес үстелге айнала әр жақтан бір-бірден  4 оқушы отыра алады. Мектеп кешені дәл осындай  4 үстелді  бір қатарға қойып,   ұзын үстел құрса, қанша адам сияды? Дұрыс  жауабы:10 оқушы;

Сұрақ 2: Мектепасханасы (жоғары деңгей)

Мектеп асханасының еденіне өлшемі 20х20 см болатын 1500 дана плитка төселген. Асхана еденінің ауданы қанша?

Дұрыс  жауабы:  20*20=400 см²

1500*400= 600000 см² =60 м²

Қарастырылған мысалдар қарапайым сұрақтардан біртіндеп күрделене беру керек және олардың практикалық маңызы болу керек. ал логикалық есептерді шығаруды сандардан бастау керек. Мұндай есептер сан мен цифрдын арасындағы айырмашылықты көрсетеді және үлкен сан ,кіші сандар туралы ой қалыптастырады.  Осындай бағыттағы есептерді сабақ барысында қолдану арқылы ерекше білім беруге қажеттіліктері бар оқушылардың математикалық білімдерін тиімді пайдалана алатын,  өмірдегі кез келген жағдаяттарда дұрыс шешім қабылдайтын, өзінің математикалық сауатты екенін дәлелдей алатын функционалдық сауатты тұлға тәрбиелеп шығамыз.Бұл педагогтың шеберлігі, яғни шығармашылық пен жауапкершілікті ұштастырып сабақ өтуі, бұл заман талабынан туындап отырған мәселе. Жоғары деңгейде сабақ беретін мұғалімнің алдынан шыққан оқушы – өмір айдынындағы өз жолын адаспай таба алатын, азамат болып қалыптасады. Бұл ұстаз үшін абыройдың үлкені, әрбір мұғалім осыған ұмтылса ұрпақ алдындағы қарыздың өтелгені.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Бастауыш сынып оқушыларының дисграфиялық қателерін жою бойынша түзету жұмыстары

 

Оптикалық дисграфияда балаларда көру қабылдауының, талдаудың және синтездің, сондай-ақ моторлы координацияның бұзылуы; заттың түрі мен түсі, көлемі туралы түсініктің дәлсіздігі; жадының дамымауы, кеңістіктік қабылдау мен түсініктің дамымауы, оптикалық кеңістіктік талдаудың қиындықтары, әріптердің оптикалық бейнесінің қалыптаспауы байқалады. Балалар жазғанда оптикалық немесе кинетикалық белгілерге ұқсас әріптерді шатастырады.

Оптикалық дисграфияны түзету.

Оптикалық дисграфияны түзету жұмысының негізгі міндеттеріне:

– көріп қабылдауын, талдау, жинақтауын дамыту;

– жазуда шатастыратын әріптерді ажырату жатады [1].

Логопедиялық түзету жұмысының негізгі мазмұны:

– түр, түс, көлем туралы түсініктерін анықтау;

– өз денесін, қоршаған ортаны бағдарлау;

– әріптерді құрастыру, қайта құрастыру;

– әріптерді табу, бөліп айту.

Логопедиялық түзету жұмысының негізгі бағыттары:

– көріп қабылдауын және тануын (гносисын) дамыту;

– көріп есте сақтауын анықтау және кеңейту;

– кеңістік түсінігін, қабылдауын дамыту;

– көріп талдау, жинақтауын дамыту;

– шатастыратын дыбыс және әріппен жұмыс[2].

Бастауыш сынып оқушыларының логопедиялық жұмыс барысында дисграфияны түзетуге түрлі әдістер мен ойын түрлерін құрастырдық. Бұл әдістер мен ойындар дисграфиясы бар балалардың жазбаша сөйлеу түрін дамытуға, ауызша сөйлеу тілін дамытуға, емлелік және тыныс белгілерін, сөз, сөйлем құрамын дұрыстауға арналған. Арнайы таңдалған жаттығулар логопедке баланың дамуына көмектеседі:

-Жазуда тұрған дыбыс пен оның графикалық суреті арасындағы байланыс;

Аралас және өзара алмастырылатын дауысты және үнсіз әріптерді автоматтандыру және саралау.

Жұмыс дәптерімен топтық немесе жеке логопедиялық сабақтарда жүргізіледі. Логопед тапсырмасы бойынша жеке жаттығуларды оқушы үйде орындай алады [3].

Көру  қабілетін дамытуға арналған ойындар мен жаттығулар:

1.     Үлгісі арқылы заттың атын атау.

 

2.     Аяқтамалмаған суреттегі затты жаз және суретті аяқта.

 

_______________________________________________________________________________________________________________________________

3.     Бірінің үстіне  бірі  қойылған суреттерді ата.

А.Р. Лурияның «Зашумленные изображения» (қабаттасқан суреттер) әдісін пайдалану арқылы балалардың көру арқылы қабылдау қабілетін дамытуға болады.

Ойынның мақсаты: суреттерді көрсету арқылы балалардың көру қабілетін дамыту. Бір затты екінші заттан ажырата білуге үйрету.

Ойынның шарты: балаларға қабаттасқан суреттерді көрсету арқылы алғаш көзге түскен суретті атап, қаламмен ерекшелеу керек.

 

4.     Суреттегі заттардың атын ата. Суретші не салуды ұмытып кетті және нені шатастырды?

 

5.     Мағынасыз суреттер (суретші нені шатастырғанын тап және соны жазып шық):

 

________________________________________________________________________________________________________

6.     Басқа фигуралардың арасынан осы фигураны тап.

 

7.     Графикалық диктант.

 

Жоғарыдан 5 торкөз және солдан 4 торкөз  кейін екеуі қиылысқан жерден бастап суретті сал. Қандай сурет пайда болды? Жыланның көзін сал [4].

Шатастыратын дыбыс және әріппен жұмыс.

1.«Тығылған әріптер» ойыны

Балалар жұптар болып ойнайды, біреуі тақтадан кері бұрылып отырады да екінші балаға мұғалім әріпті көрсетеді және ол бала бірінші баланың артына әріпті жазады. Бірінші бала артына жазылған әріпті тауып, үстел үстіне қояды. Сосын балалар орындарымен алмасады. Соңында бір сөз пайда болады. Мысалы: кітап, дәптер, алма, қияр және т.б.

2.«Буквоед» ойыны.

Балалар  Буквоед  әріптердің кейбір бөліктерін жеп қойыпты. Қанекей әріптерді құтқарайық.

 

3.Ойын :«Мен не жазғанымды тапшы».

Көздеріңді жұмып, алақандарыңды алдыға қойындар. Мен қандай әріп жаздым.

(Мұғалім әр баланың алақанына әріптер жазады). Енді  көздеріңді ашып және  бөлмеде сол дыбыс бар сөзді табыңдар [6].

4. «Таңбалау» ойыны

(буындарды таңбала: санмен бірге әріпті жаз п-2 және т-4)

2а – 3а                    3у – 2у – 3у

и2 – и3                    о3 – о2 – о3

(сөздеді таңбала: сандар мен бірге әріпті жаз п-2 және т-3)

2ар3а         2іл

3ақ3а            2ерде          3асбақа

 

 

9.Шашыраған буындар.

 

1)    А3, А10; В6, Б9; В1, Ж5; Г2, Д10; К1, З8, Б7; В8, И4, Ж10.

 

1. А, О-Ө әріптері.

1 .А әрпін табыңыз қызыл түспен белгілеңіз.

 

Дәл астындаңыдай әріпті көрсең  астын сыз

 

 

2. А әрпінін аяқтап жаз.

 

 

3. О әрпін дөңгелекте, шарға, алма айналдырыңыз.

 

4. Ребусты шешініз. Алынған сөздерді жазып, а-o дауыстылардың астын сыз.

 

5. Дыбыстар қатарынан табу( А әріпін қызыл түспен, О-жасыл, Ө- көк түспен астын сыз)

А, Ә, Ү, І, О

Ө, І, Ә, Ү, О

І, Е, Ә, І, Ө

6. Балықшыға балық аулауға көмектесейік. Бірдей балықтарды табыңыз, оларға жазылған буындарды сөздер болатындай етіп қосыңыз. (Балық тек екі ғана емес болуы мүмкін) [5].

 

 

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі:

1.Кукушкин, В. С. Логопедия в школе : практический опыт / В. С.Кукушкин. – М. ; Ростов н/Д. : МарТ, 2005.

2. Учусь не путать буквы. Альбом 2. Упражнения по коррекции оптической дисграфии/ Е.В. Мазанова. – М.: Издательство «ГНОМ», 2010.- 32 с.

3. Плешакова, Е. П. Русский язык : коррекционно-развивающие задания и упражнения. 3–4 классы / Е. П. Плешакова. – Волгоград: Учитель, 2009.

4. Теремкова, Н. Э. Логопедические домашние задания для детей 5–7 лет с ОНР / Н. Э. Теремкова. – М. : ГНОМ и Д, 2005.

5. www.ozon.ru/context/detail/id/3628537/-53k

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Жалпы сөйлеу тілі дамымаған балалардың логопедиялық жұмыс кезінде сөз тіркесін қалыптастыру бойынша  түзете-дамыту жұмыстары

 

Жалпы сөйлеу тілі дамымаған қазақ тілді кіші мектеп жасындағы балалардың сөйлеу тілін дамыту қазіргі кездегі логопедияның өзекті де, күрделі мәселелерінің бірі болып табылады. Ондай балалармен түзету педагогикалық жұмысты тиімді, ұтымды ұйымдастыру қазақ тілінің грамматикалық ерекшеліктерін ескере отырып, жүйеленген жұмыс мазмұнын және тәсілдерін анықтаумен тығыз байланысты. Өкінішке орай, осы уақытқа дейін ЖСТД балалардың сөйлеу тілінің, атап айтатын болсақ, лексикалық грамматикалық жағын, дыбысты айтуын, байланыстырып сөйлеуін анықтауға бағытталған арнайы зерттеулер Қазақстанда жеткіліксіз.

Сондықтан, логопедиялық жұмыс кезінде сөйлеуінде сөз тіркесін қалыптастыру бойынша түзете-дамыту бағдарламасын дайындау кезеңінде әдістемелік талдау жұмысы жүргізілді.

Жалпы сөйлеу тілі дамымаған балалардың сөйлеуінде сөз тіркестерін қалыптастыру бойына келесі әдістерге тоқталайық:

1.     «Сөйлейтін кубик» әдісі.

2.     «Логопедиялық ауыл» әдісі.

 

1.     «Сөйлейтін кубик» әдісі.

Кіші мектеп жасындағы бала – ойын баласы, сондықтан оқыту баланың өміріне  ойын арқылы кіреді.

Денсаулығы шектеулі балалар үшін ойын қызметі олардың жеке басы мен интеллектінің жан-жақты дамуының қажетті шарты ретінде өзінің мәні мен рөлін сақтайды. Ойында балаға шындығында жеңе алмайтын кемшіліктерді жеңу оңай.

Педагогтар бірқатар заманауи ойын технологияларын әзірледі. Мен көрнекі негізде салынған ” Сөйлейтін кубик ” ойын құралын ұсынамын.

Ал сіздерге кіші мектеп жасындағы балаларға арналған қызықты дамыту құралдарын қалай жасау керектігі туралы айтқым келеді. Бұл дамыту текшелері. Бұл құралды тікелей-білім беру қызметінде, балалармен жеке жұмыста және балалардың өзіндік қызметінде қолдануға болады.

Дидактикалық құралды пайдалану мақсаты:

Қоршаған орта туралы білім алуға балалардың қызығушылығын арттыру. Тәрбиеленушілердің ақыл – ой және шығармашылық қабілеттерін дамыту.

Оқу құралының негізгі артықшылықтары:

– Мұндай текшелер көпфункционалды, қарапайым, қолдануға ыңғайлы;

– Оларды әр түрлі сабақтарда қолдануға болады;

– Балалардың ақыл-ой және шығармашылық қабілеттерін дамытады;

– Пәндік-кеңістіктік ортаның жарқын элементі;

-Осындай кубтардың арқасында бұрын алған білімдерін ойын түрінде бекітуге болады;

– Түрлі жас топтарында қолдануға болады.

” Сөйлейтін кубик” құралы-13 текшелерден тұратын серия.

Кубиктер трафарет бойынша.

Кубтардың қырларын үнемі балаларға таныс суреттер түрінде безендіру: ойыншықтар, үй жануарлары, дене бөліктері, көкөністер, жемістер, етістіктер 3 кубика, отбасы мүшелері, үй заттары, түстер, 6-ға дейінгі сандар, геометриялық фигуралар. Сурет картотекасы ойындардың, жаттығулардың тапсырмалары бойынша. Егер әрбір текшенің мақсатты мақсатын тікелей қарайтын болсақ, онда оның көп функциялылығы азайтылады, сондықтан оқу құралы кешенмен ұсынылған, бұл түзету-білім беру процесін жүргізуге толық мүмкіндік береді.

 

1-тапсырма. Зат есім

 

Сұрақ қоямыз:

–         Бұл не?

–         Түсі қандай?

–         Қайсысы артық?

–         Не себепті артық?

–         Қайсысы жеміс?

 

2-тапсырма. Іс-әрекет

Кубик бейнелері бар іс-әрекеттер (тұр, жатыр, оқиды, отырады, жүгіреді, ұшады). Осындай кубиктарға сұрақ қоямыз: “Не істейді?”Ойында екі текше – зат пен әрекетті қосамыз. Түскен суреттерді біріктіріп жай сөйлем  құрамыз: Бұл кім? Бұл не істейді? Мысалы: бала оқиды.

3-тапсырма. Сан есім мен сын есім.

Саны бар текшелер. Баланы сан есіммен және зат есімді біріктіріп сөзтіркесін құрауға үйретеміз: бір доп, екі доп, бес доп. Кубиктерде әр түрлі заттар бейнеленген жануарлар т.б.

Түстері бар текшелер арқылы сын есім мен зат есімді біріктіріп сөз тіркесін құраймыз. Мысалы: қызыл доп, қызыл алма, қызыл қызанақ , жасыл шеңберт.б.

 

Геометриялық фигуралары бар текшелер (дөңгелек сағаттар, дөңгелек ай, дөңгелек үстел, дөңгелек табақша т.б.)

Сөз тіркесі бірі-2 кубикті біріктіру арқылы:

1. Зат + түсі(сары көйлек, ақ орамал т.б.);

2. зат + саны (екі орындық, бес сиыр т.б.);

3. пішін + түсі (ақ шаршы, жасыл үшбұрыш т.б) т.б.

Воблученный

 

Ойынның келесі кезеңі-үш белгі мен үш текше:

1. пән + саны + түрі;

2. пән + түс + пішін;

3. пішін+ түс + саны.

 

Ойынның келесі кезеңі-төрт немесе бес белгі арқылы жай сөйлем құрау.

Нақтылап отыруды ұмытпаймыз: “Болады ма, болмайды ма?”, “Бұл қашан болады?»

 

Содан кейін сіз сұрау белгісін қолдана аласыз: “Қызыл банан ба?” әлде Қызыл алма ма?

 

2.     «Логопедиялық ауыл»   әдістемелік құрал.

«Логопедиялық ауыл» құралын ЖСТД бар балаларда лексика-грамматикалық ұғымдарды қалыптастыру кезінде қолданылады.

Бұл грамматикалық түсініктерді қалыптастыру ойындары, сөздік қорын байыту, лексикалық материалды бекітуге арналған.

Таңдалған материал және оны бірінші рет беру формалары зат есімдерді, етістіктерді және сын есімдерді саралау процесін жеңілдетеді; шылауларды пайдалану; жалғаулар мен жұрнақтардың көмегімен сөздерді құру (бұл фигуралар, сөйлеудің интонирленуі, символдар мен таңбаларды пайдалану). Одан әрі тапсырма қиындатылады интонациялық екпін алынып, сюжеттік нұсқаулық өзгереді. Сондықтан мен балаларды көптеген грамматикалық құрылымдармен алдын ала таныстырылады.

Бұл ойында шылау, жұрнақ және жалғау ұғымы енгізілмейді, бірақ ойындарда қолданылады. Осылайша, есту, көру және тактильдік-кинетикалық қабылдауға сүйене отырып біз балаларда сөйлеуде аграмматизмдерді түзетеміз.Әрбір баланың материалды меңгеру қарқыны мен есте сақтауы әр түрлі екенін ұмытпау маңызды.

Құрал-жабдықтар:

* Ертегі кейіпкерлері, олардың тұрғын үйлері, бақтар, демалыс орындары және т. б.

* Таңбашалар-таңбалар.

* Сөйлеу бөліктерінің схемалық бейнесі бар карточкалар.

Бұл көпфункционалды құрал.

Оны тек лексика-грамматикалық материалмен ғана емес, сонымен қатар:

* Сауат ашу кезінде;

* Математикалық түсініктерді қалыптастыру кезінде;

* Дыбысты түзету бойынша жеке сабақтарда;

* Сөйлеу дамуы кезінде (жаңа ертегі ойлап) қолданылады.

 

Тақырыбы: “Грамматика еліне саяхат»

Мақсаты: зат есімдерді, етістіктерді және сын есімдерді саралау

Міндеттер:

* Әр түрлі тілдердің таңбаларымен таныстыру;

* Балаларды сұраққа сүйеніп сөйлеу бөліктерін саралауға үйрету.

Жабдықтар: “логопедиялық ауыл” құралы, гномтер, сөйлеу бөліктерінің символдары бар карточкалар.

Сабақ барысы

– Біз сіздермен бірге ертегі тұрғындары тұратын ертегі ауылына қайта барамыз. Бұл ауыл Грамматика деп аталады.

– Бірақ тұрғындар қайда?

– Үйге барайық, мүмкін олар сонда?

Қараңызшы, үйдің шатырында белгілер орналасқан. Балалар, бұл белгілердегі сөздерді білдіреді. Мысалы, сары үйдің төбесінде шаршы сызылған, бұл жерде ” кім?  не?» деген сұраққа жауап беретін зат есімді сөз тұрады. Кел оларды ойластырайық (жауап нұсқалары бар, артқы жағына квадраты бар гномик макетіне қойылады). Сөз гүлдер.

– Бірақ бұл гномикке жалғыз өзіне қызықсыз. Ол өзіне достар тауып, жасыл үйге барды .

– О! Осы үйде де белгішені қараңыз, бірақ басқа. Мұнда төбесінде үшбұрыш бар. Бұл белгіше сұрақтарға жауап беретін сөздер: “не істейді? Кел гномиике сөзді табуға көмектесейік (жауап нұсқалары бар). Сөз өседі, яғни гүлдер өседі.

– Алақай! Енді гномдар көңілді, олар бір-бірінің қолын ұстап етіп бара жатыр. Бірақ не болады? Олар бір- бірімен қол ұстасқанда сз тіркесі пайда болады. Мысалы: жылқы секіреді.

– Ал мұнда өз үйінде артқы жағында шеңбер бар гномик тұрады. Және ол  «қандай?»деген сұраққа жауап береді. Біздің сөз тіркесімізге сәйкес келетін сөзді таңдайық. Сөз күлгін. (Артқы жағында шеңбері бар гномик макетіне қойылады).

-Олар барлығын бірге орналастырып сөйлем құраймыз.

КҮЛГІН ГҮЛДЕР ӨСЕДІ.

– Бұл сөйлемдегі сөздерді шатастырып қойып, әрбір сөздің астында тиісті гномға қоюын сұраймыз.

Жарайсыңдар, балалар! Бүгін қандай сөздермен кездескен едіңіз?

(балалардың жауаптары).

Бірақ кеш болып гномиктар үшін ұйықтайтын уақыт келді. Ал ертең гномиктар қайтадан кездеседі және жаңа достар табады.

Осыған ұқсас сабақты шылаулар мен жұрнақтарды оқып, таңбаларды қолдана отырып жүргізуге болады.

Сөз таптарының белгілері:

Зат есім
Етістік
Сын есім
 

 

Қолданылған әдебиеттер

1.     Лисина М.И. Формирование личности ребенка в общении. – СПб.: Питер, 2009. – 302 с.

2.     Миронова С.А. Развитие речи дошкольников на логопедических занятиях. [Текст]/ С.А. Миронова . – М. : Сфера, 2007 . – 192 с

3.     Рубинштейн С.Л. Развитие речи детей с общим недоразвитием речи. [Текст] /С.Л Рубинштейн – М., 2003-с.97

4.     Ушакова О.С и др. Логопедическая работа с школьниками. — М.: Академия, 2003.- с.240

5.     Филичева Т.Б. Подготовка к школе детей с общим недоразвитием речи в условиях специального детского сада. – М.: Альфа,2000-с.79

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Дидактические игры с « Кругами Луллия» .

 

Одной из эффективных педагогических технологий для развития творчества у детей является ТРИЗ – Теория решения изобретательских задач. Целью использования ТРИЗ – технологии  является развитие с одной стороны таких качеств мышления, как гибкость, подвижность, системность, диалектичность, а с другой стороны поисковой активности, стремления к новизне, развитие речи и творческого воображения.

Предлагаю вашему вниманию систему игровых заданий и упражнений, созданных на основе изобретения Р.Луллия – “Круги Луллия”. Свое название изобретение получило в честь имени своего создателя – Раймунда Луллия (поэт, философ, мыслитель, 13 век). В 13 веке французский монах создал логическую машину в виде бумажных кругов.

Известно,  что работа педагога не может быть стандартизирована, что лишь во время игровых форм занятий ребенок легче включается в процесс, не теряет интереса к упражнениям, а эмоциональное воздействие и активизация различных анализаторов во время игры помогают в скорейшем решении обучающих задач. Поэтому нужно  постоянно пополнять арсенал игровых средств, тщательно подбирать речевой и лексический материал, позволяющий обеспечить работу с учетом индивидуальных особенностей обучения каждого ребенка

Игры могут быть подобраны по двум направлениям:

1. На изучение нового материала.

2.На закрепление и уточнение уже имеющихся знаний.

В начале работы с « Кругами Луллия» , использовались сами круги , разделенные на сектора, к ним дополнительно мною были сделаны прищепки с картинками, на дидактическую игру « Кто где живет» ( прищепки с местом  обитания животных.

 

Дидактическая игра « Кто где живет?».

Цель: познакомить учащихся с дикими  и домашними животными, кто где живет, развивать память, мышление, воображение, мелкую моторику рук, формировать умения соотносить изображение животных с его местом обитания, правильно называя животное.

Задачи:

Образовательные: Расширять представления детей о внешнем виде, образе и жилищах обитателей природы. Расширять словарный . Развивать умение анализировать, обобщать и сравнивать, делать выводы.

Развивающие: Формирование умение узнавать образ животных в изображении, соотносить животное с местом обитания. Развитие зрительного внимания, памяти.

Воспитательные: Формирование интереса к природе, бережное отношение к природе и животным.

Описание игры.

Игра состоит из круга, который разделен на 8 частей (с изображением животных и 8 прищепок ( с  местом обитания животных).

 

 

Правила.

 

Нужно соотнести животное, с местом его обитания.

Ход игры.

Учитель предлагает ученику рассмотреть картинки, что вы видите на картинках? ( животных).Какие бывают животные? ( дикие и домашние).

Дикие животные живут самостоятельно в природе: добывают себе пищу, строят себе жилища.

Домашними называются животные, которых приручил человек, ухаживая за ними и предоставляя им пропитание.

-Ребята у каждого животного есть свой домик, давайте поможем  найти каждому животному свой домик.

Учитель показывает животное, задает вопрос « какое это животное?

( собака).

– Это дикое или домашнее животное ( это домашнее животное). Почему ты считаешь, что это домашнее животное? ( она живет рядом с человеком, помогает человеку охранять жилище, человек кормит собаку). Затем ученику предлагается найти домик животному ( собака живет в будке).

-Молодцы, ребята вы правильно ответили и нашли  собаке свой домик.

Учитель показывает следующее животное и задает вопрос ученику: ( на картинке изображена кошка.

-Кошка это дикое или домашнее животное ( это домашнее животное).Почему ты считаешь, что это домашнее животное? ( ответы учеников).

Ученику предлагается найти домик кошке  ( кошка живет в специальной переноске)

Учитель показывает картинку волка  и задает вопрос волк это домашнее или дикое животное (ученики отвечают на вопрос волк это дикое животное, свой ответ объясняют  ( волк живет в логове).

По аналогичной схеме ученики работают с другими картинками:

Верблюд живет в пустыне,

Кит в море,

Медведь в берлоге,

Лошадь  в конюшне,

Гусеница на нижней части листа.

Таким образом, в процессе данной игры  развивается  и обогащается словарный запас, развивается память, мышление, воображение, развивается мелкая моторика рук. Игра интересная и увлекательная.

 

Дидактическое пособие « Алфавит».

Когда я составляю  то или иное событие , я ставлю перед собой цель , чего я хочу добиться ? Хочу вас познакомить с пособием сделанное своими руками « Алфавит». Данное развивающее пособие поможет в игровой форме без особых усилий выучить с детьми буквы алфавита.
Цель:
– изучение алфавита (буквы гласные и согласные, последовательность букв в алфавите)
– развитие внимательности, усидчивости.

Собирать алфавит начинаем с красной линии (с буквы «А»). Просто соотносим предмет и букву, с которой начинается его название и прикалываем прищепку с буквой. Можно отдельно собирать гласные и согласные буквы. И конечно обязательно проговаривать название предмета и букву. Я постепенно усложняю задания, добавляя к изучению карточки букв с картинками.

 

 

Дидактическая игра « Кто что ест?».

Цель: закрепить знания учащихся о том, чем питаются  разные домашние  и дикие животные.

Развивать мышление, внимание, память , речь.

Ход игры:

Учащиеся выбирают на секторе картинку и выбирают  в коробке с прищепками животное, которое ест данный  продукт.

 

Таким образом, в процессе данной игры  развивается  и обогащается словарный запас, развивается память, мышление, воображение, развивается мелкая моторика рук.

На мой взгляд, именно по этим картинкам, реальным, узнаваемым, с характерными признаками, ребенок определяет для себя мир вокруг. Я считаю, что ученикам  интересно играть в картинки, которые расположены особым образом на кругах. Необычная форма заданий позволяет научить ребенка концентрировать внимание, формировать навыки устной речи, а также способствует активизации зрительных функций ( навыков фиксации, прослеживания, зрительного соотнесения. ). А самое главное – они создают для ребенка условия для того, чтобы почувствовать себя творцом, умеющим объяснять, сочинять, решать пусть пока сказочные, но проблемы и обрести веру в свой успех.

Со временем приходили различные идеи  и задумки, стала использовать в своей работе уже 2 круга, разного диаметра, с учениками дали название игре

« Поле чудес», где ученику предлагалось найти животное или насекомое и  соотнести с местом его обитания, для этого просто покрутив верхний круг.

Аналогичные задания с изучением частей тела, ученику нужно соотнести показываемую часть  с частью тела человека.

 

Так же в своей работе использую многофункциональное дидактическое пособие  « Чудо- чемоданчик».

Пособие состоит  из основы – это деревянная доска, на которой закреплены шурупы, куда вставляются  2 круга.

Круги свободно  поворачиваются, при этом не соприкасаясь друг с другом, они разбиты на 6 секторов, где  изображены разные картинки. Сверху чемоданчик закрывается крышкой, с прорезью в виде ромба. В получившемся окне, учащиеся будут подбирать  пары картинок, изображенных на секторах, вращая круги с боковых неприкрытых сторон.

Задачи:

Расширять кругозор учащихся, совершенствовать навыки сравнения и анализа, развивать  внимание, воображение, мышление, речь.

Пособие может использоваться двумя учениками  одновременно.

Круги на изучение противоположных глаголов: повесить- снять, включить- выключить, открыть – закрыть и т.д.

 

 

На изучение геометрических фигур использовала данные круги, называли фигуры и подбирали по форме на что похожа геометрическая фигура.

 

Практическая значимость данного пособия.

Данное пособие уникально тем что, съемные детали позволяют использовать данное пособие на изучение любой темы и на разных уроках, будь то урок математики или русского язык , его можно дополнять и видоизменять, что ни в коей мере не «перегрузит» пособие, а лишь сделает его еще функциональнее.

Основываясь на опыте использования дидактического пособия можно сказать, что его систематическое использование оказывает большое влияние на развитие речи, подтверждает наличие у детей устойчивой мотивации к активной речевой деятельности. Коррекционно – развивающая работа с детьми, имеющими   нарушения речи, с опорой на зрительный образ и активную предметную деятельность, становится более эффективной.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Логопедическое занятие по развитию связной речи у детей с ОНР II уровня средствами мнемотехники.

Матаева А.С., КГУ «Специальная школа-интернат №3»

 

Тема: Повар

Цели:

Образовательные: активизировать лексический словарь, обучать строить предложения помощью мнемоквадратов, формировать умение учить стихотворение с использованием мнемотаблицы

Коррекционные: развивать зрительное внимание, логическое мышление; учить использованию мнемотаблицы для запоминания.

Воспитательные: воспитание познавательной активности.

Оборудование: предметные картинки; мнемотаблица к стихотворению

 

Повторение:

Работа с мнемоквадратами.

– Назови, что нарисовано на картинках

 

 

Составь предложения по заданным картинкам.

Составь предложения самостоятельно.

Дай мне … .

 

– Хорошо мы с тобой поработали с мнемоквадратами.

 

Чистоговорка

Па-па-па – на столе крупа.

Пы-пы-пы – варю кашу из крупы

Пи-пи-пи – пирожок купи.

Уп-уп-уп – варю вкусный суп.

Оп-оп-оп – все в ладоши хлоп.

 

– О ком, мы говорили в чистоговорке?

– Что делает повар?

Словарная работа: колпак, поварешка, винегрет

-Сегодня мы с тобой попробуем выучить стихотворение

Ходит повар в колпаке,

С поварешкою в руке.

Он готовит нам обед:

Кашу, суп и винегрет.

 

 

 

 

 

 

 

Рефлексия

Выбери жест. Понравился ли тебе урок?

Не понравился        Хороший урок         Все было отлично

 

 

 

 

 

 

 

 

КГУ «Специальная школа-интернат №3»

 

 

 

 

 

Методическая разработка внеклассного мероприятия по логопедии:

«Своя игра»

 

 

 

 

 

Учитель-логопед:

Писегова Анжела Рудольфовна

 

 

 

г.Аксу

Внеклассное мероприятие по логопедии: «Своя игра»

Задачи:

– активизировать познавательную деятельность, логического мышления, внимание    учащихся;

– повышение интеллектуального и культурного уровня, расширение кругозора учащихся;

– повышение интереса к учебно-познавательной деятельности;

Цели:

-формировать умение работать в команде, сотрудничать;

-формировать и развивать умение чётко и правильно формулировать ответы, быстро находить верное решение;

-обеспечить условия для творческой активности при выполнении заданий;

-способствовать формированию толерантного поведения;

Форма работы: работа в команде.

Ход мероприятия

I. Организационный момент.

Слово ведущего:

Добрый вечер, дорогие друзья! Добрый вечер, дорогие гости! Мы рады вас приветствовать на интеллектуальной игре «Своя игра».

Сегодня состоится необычное состязание:

Для этого вам понадобятся по знания по предмету!

Для вас, кто русский любит,

Главным оружием знания будут!

Победа сильнейшему – вот награда!

Вас ждут серьёзные испытания!

Скрытые таланты, вашу эрудицию, интеллект помогут выявить различные задания.

Помните притчу, в которой говорится о зарытых талантах? Я вам сейчас ее напомню.

Некто, уходя в дальние края, поручил рабам заботу о своем состоянии. Одному он дал пять талантов (серебряная монета, имевшая хождение в античную эпоху), другому- три, третьему – один. Двое хорошо потрудились и приумножили состояние хозяина. Третий раб, ленивый и хитрый, зарыл свою монету в землю… Трудолюбие первых двух было вознаграждено. Вернувшийся хозяин подарил им заработанные таланты. А у нерадивого раба отобрал и последние. Так и появилось выражение “зарыть свой талант в землю”.

Сегодня вы будете зарабатывать таланты, приумножать их своими талантами.

II. Конкурсная программа. Игровые задания.

1 раунд “Алфавит”

Вопрос №1

Как называются знаки, с помощью которых речевые звуки обозначаются на письме? (Знаки, с помощью которых речевые звуки обозначаются на письме,  называются буквы.)

Вопрос №2

Звуки мы произносим и слышим, а буквы мы … и …? (Звуки мы произносим и слышим, а буквы мы пишем и видим (читаем).)

Вопрос №3

Какие буквы русского алфавита не обозначают звуков? (Буквы Ъ и Ь не обозначают звуков.)

Вопрос №4

Назовите правильно буквы: Йй  Кк  Лл  Мм  Нн  Рр  Сс  Фф  Хх  Шш  Щщ.

Вопрос №5

Сколько букв в русском алфавите? Назовите их.

2 раунд “Гласные и согласные”

Вопрос №1

При образовании каких звуков выходящая воздушная струя встречает преграды в ротовой полости? (При образовании согласных звуков выходящая воздушная струя встречает преграды в ротовой полости.)

Вопрос №2

Назовите звуки, при произнесении которых выдыхаемая воздушная струя не встречает преград в ротовой полости. (При произнесении гласных звуков А, О, У, И, Ы, Э выдыхаемая воздушная струя не встречает преград в ротовой полости.)

Вопрос №3

Подумайте какие гласные в словах могут быть «опасными»? И объясните почему…

Ø Собака

Ø Компот

Ø Кровать

Ø Упражнение

(«Опасными» могут быть непроверяемые безударные гласные, потому что их написание часто не совпадает с произношением.)

Вопрос №4

Какие буквы используются для обозначения мягкости предыдущего согласного? (Буквы Я, Е, Ё, Ю, И, Ь используются для обозначения мягкости предыдущего согласного.)

Вопрос №5

Какие «проблемы» возникают у звонких согласных, если они оказываются на конце слова?

Ø  Глаз

Ø  Гараж

Ø  Водолаз

(Звонкие согласные на конце слова оглушаются.)

3 раунд «Четвертый лишний»

Вопрос №1

Какое слово «лишнее»: кафе, тема, шоссе, купе? Почему? («Лишнее» слово – тема, потому что только в нём имеется мягкое произнесение согласного перед буквой Е.)

Вопрос №2

Какое слово «лишнее»: ча_ка, ло_ка, кни_ка, бума_ка? Почему? («Лишнее» слово – чашка, потому что только в нём пропущена буква Ш, в остальных словах (ложка, книжка, бумажка) пропущена буква Ж)

Вопрос №3

Какое слово «лишнее»: ба_е_ина, га_е_ея, каст_ю_я, ка_енда_ь? Почему? («Лишнее» слово – кастрюля, потому что в нём сначала пропущена буква Р, а потом буква Л. В остальных же словах наоборот: сначала пропущена буква Л, а потом буква Р.)

Вопрос №4

В каком слове  не все согласные звуки звонкие: банан, апельсин, лимон, виноград? (Это слово виноград, потому что в нём последний звук [т] – глухой.)

Вопрос №5

Какое слово «лишнее», учитывая «характер» согласных (мягкий или твёрдый): лебедь, морковь, голубь, лошадь. (Среди слов
лебедь, морковь, голубь, лошадь «лишнее» слово – лебедь, потому что только в нём все согласные звуки – мягкие)

4 раунд «Искалочка»

Вопрос №1

Найдите «лишнюю» пару слов:

Ø мел – мель

Ø угол – уголь

Ø галка-галька

Ø соль-моль

Почему? («Лишняя» пара слов соль – моль, потому что только эти слова различаются звуками [с] – [м], а не [л] – [лי], как в других парах.)

Вопрос №2

Найдите «лишнюю» пару слов:

Ø крошка -кошка

Ø цвело – село

Ø обвал – овал

Ø ветер – веер

Почему? («Лишняя» пара слов цвело – село, потому что только в ней второе слово не образовано выпадением одного звука (одной буквы) первого слова.)

Вопрос №3

Найдите «лишнюю» пару слов:

Ø сила – лиса

Ø весна – навес

Ø сосна – насос

Ø рано – нора

Почему? («Лишняя» пара слов сила – лиса, потому что только в ней второе слово не образовано перестановкой слогов первого слова.)

Вопрос №4

Найдите «лишнюю» пару слов:

Ø  роса – роща

Ø  вес – вещь

Ø  лес – лечь

Ø  плюс – плющ

Почему? («Лишняя» пара слов лес –  лечь, потому что только в ней слова различаются звуками [с] – [ч], а не [с] – [щ], как в других парах.)

Вопрос №5

Найдите «лишнюю» пару слов:

Ø петь – печь

Ø течь – речь

Ø мять – мяч

Ø врать – врач

Почему? («Лишняя» пара слов течь –  речь, потому что только в ней слова различаются звуками [тי] – [рי], а не [тי] – [ч], как в других парах.)

5 раунд «Смекалочка»

Вопрос №1

Какие буквы тут спрятались? (Спрятались буквы гласных Е, И, Я.)

Вопрос №2

Какое слово зашифровано? (Зашифровано слово речь.)

Вопрос №3

Какое слово зашифровано? (Зашифровано слово звук.)

Вопрос №4

Какое слово зашифровано? (Зашифровано слово слово.)

Вопрос №5

Какое слово зашифровано? (Зашифровано слово предложение)

III. Итоги игры.

Заключительное слово учителя.

Талантливый педагог В. А. Сухомлинский писал: “Слово – тончайшее прикосновение к сердцу; оно может стать и нежным, благоуханным цветком, и острым ножом, ковырнувшим нежную ткань души, и раскаленным железом, и комьями грязи… Мудрое и доброе слово доставляет радость, глупое и злое, необдуманное и бестактное – приносит беду, словом можно убить и оживить, ранить и излечить, … сотворить улыбку – и вызвать слезы, породить веру в человека – и заронить недоверие”.

Действительно, слово – это великая сила. Учитесь, каждый день правильно обращаться со словом, если не хотите остаться слабым звеном в цепи великих государственных свершений.

Рефлексия. Из каждой строчки выберите лишь те буквы, которые не повторяются, и составьте из них пожелание.

АОБООУАДА –

ИПЬРТПЕИР –

ЭПВФЭСФПЕ-

ВЮЛГВДЛАЮ –

ЖЗСУУЧЖАЗ –

ОАСАОТАЛО-

ГЦИДВГЦЫД –

Ответ: Будьте всегда счастливы!

IV. Слово жюри. Награждение победителей.

 

 

 

 

 

 

 

Тема: Работа с бумагой и картоном. Аппликация «Ваза с цветами»

 

Учитель-дефектолог: Сайдимова А.Б.

Класс: 1-А

Предмет: ручной труд

Цели:

Образовательная:

1.3.1.3 изготавливать аппликации из цветной бумаги;

 

Коррекционно-развивающая:

–          расширить знания, учащихся о технике аппликации и бумагопластики;

–          изготовить поздравительную открытку;

 

Коррекционно-воспитательная:

–          воспитывать эстетическую восприимчивость;

–          развивать художественный вкус и ориентацию на качество изделий;

 

Оборудование: картон, цветная бумага, клей, ножницы, карандаш, резинка,

 

Ход занятия:

І. Мотивационный момент.

– Здравствуйте, ребята! -Я рада всех вас видеть на занятии.

Мама, мамочка моя,

Я люблю, люблю тебя.

Даже солнышко на небе

Шлет тебе свои лучи.

И цветочек неприметный,

Показался из-под снега

В этот праздник для тебя.

Мама, я люблю, люблю тебя

-Я думаю, что все ребята помнят, какой праздник скоро наступит? (Женский день – 8 марта)

– Кого мы поздравляем в этот день? (мам, сестёр, бабушек, подруг.)

– Мы будем делать открытки своими руками и украсим их цветами.

ІІ. Операционный момент.

– Сегодня мы будем собирать букет из тюльпанов.

– Перед работой повторим правила техники безопасности при работе с инструментами.

 

 

– Ребята, но чтобы наши пальчики были ловкими, давайте их разомнем.

Пальчиковая гимнастика

Этот пальчик – дедушка

Этот пальчик – бабушка

Этот пальчик – папочка,

Этот пальчик – мамочка,

Этот пальчик – я,

Вот и вся семья!

– Ребята, вот наши пальчики и готовы к работе. Теперь давайте посмотрим, что мы будем клеить первым? Вазу, молодцы, надо мазать клеем и приклеить в низу вашего листа(дети повторяют за учителем). А теперь что приклеиваем? Стебелек намазываем, клеим и приклеиваем сверху вазы, вот так(показываю как). А что теперь приклеиваем?(листики). Надо взять ножницы и вырезать листик по черной линии (показываю как, дети повторяют за учителем). Ребята, ножницы без моего разрешения не берем. Сколько листиков мы должны вырезать?(три) вот я вырезала три листика, теперь их надо приклеить на стебелёк, намазываем клеем и приклеиваем(показываю как приклеивать). А теперь нам надо сделать вот такие цветочки, надо взять 2-е половинке, одну половинку намазать клеем м приклеить ко второй половинке сторона по стороне. Надо сделать таких 3 тюльпанчиков. Вот  теперь их надо приклеить, намазываем клеем и приклеиваем сверху стебелька. Вот такая ваза с тюльпанами у нас получилась. Учительница по ходу еще раз объясняет, как сделать открытку. При необходимости доработать композицию аппликативно. Наша открытка готова.

 

 

 

ІІІ. Рефлексия

Молодцы! Какие красивые и замечательные открытки получились! Просто здорово!

Педагог вместе с детьми устраивают выставку открыток.

– Что на ваш взгляд было наиболее трудным в изготовлении открытки?

Какой смайл вы поставили бы на сегодняшний урок?

 

 

Добавить комментарий

Ваш адрес email не будет опубликован. Обязательные поля помечены *

Этот сайт использует Akismet для борьбы со спамом. Узнайте как обрабатываются ваши данные комментариев.